PL |  EN

W 100. ROCZNICĘ POWSTANIA ŚLĄSKIEGO

Obchody stulecia powstań śląskich – czteroletni proces upamiętniania powstań śląskich i powrotu części Górnego Śląska do Polski – otrzymały patronat narodowy Prezydenta RP Andrzeja Dudy. Zainaugurowano je w marcu konferencją, podczas której zaprezentowany film, specjalną stronę internetową: www.powstania.slaskie.pl oraz logo promujące 100-lecie powstań. Filharmonia Śląska przystępuje do tych patriotycznych obchodów dwoma koncertami sierpniowymi.
Pierwszy, w sobotę 24 sierpnia organizujemy wraz z Muzeum Śląskim. Serdecznie zapraszamy do jego zewnętrznych przestrzeni na plenerowy koncert Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Śląskiej i Iwony Sobotki (sopran) pod batutą Krzysztofa Pendereckiego. W programie – jego „Chaconne” i III Symfonia „Symfonia pieśni żałosnych” Henryka Mikołaja Góreckiego.
„Polskie requiem” (1980-2005), utwór stanowiący świadectwo życia Krzysztofa Pendereckiego „w rytmie i temperaturze wydarzeń ojczystego kraju” (Mieczysław Tomaszewski) powstawał stopniowo. Jego zaczątek dała wykona w obecności 2 milionów słuchaczy, „Lacrimosa” skomponowana (1980) na prośbę Lecha Wałęsy na odsłonięcie pomnika gdańskich stoczniowców i później włączona do Dies irae. „Chaconnę” – „muzykę lamentu obywającego się bez słów”, powstałą w reakcji na śmierć polskiego papieża i dedykowaną: „in memoriam Johannes Paul II”, włączył kompozytor do „Polskiego requiem” w 2005 roku. Jej kształt nawiązuje do XVII-wiecznego lamentu, którego formę, bliską passacaglii, stanowiły wariacje oparte na wspólnej i prostej formule basowej. „Chaconnę” Pendereckiego tworzy dziewięć wariacji. Dziewiąta jest marszem żałobnym.
III Symfonia „Symfonia pieśni żałosnych” (1976) to bez wątpienia najsłynniejszy utwór Henryka Mikołaja Góreckiego i jedno z najbardziej znanych dzieł muzyki drugiej połowy XX wieku. Niezwykła, tak bardzo ludzka wymowa utworu ukazującego ból matki po stracie dziecka ucieleśniła się w trzech, rozbudowanych pieśniach o wyjątkowej ekspresji. Obok fragmentu tekstu XV-wiecznego „Lamentu świętokrzyskiego” oraz inskrypcji w celi zakopiańskiego Gastapa – pożegnania córki z matką, Henryk Mikołaj Górecki sięgnął także po śląską pieśń ludową z Opolskiego z okresu I Powstania Śląskiego, odnotowana w zbiorze słynnego Śląskiego etnografa, muzykologa i folklorysty Adolfa Dygacza. W trzech różnorodnych tekstach ukazujących matkę w obliczu śmierci dziecka III Symfonia przemawia niezwykle silną ekspresją swej muzycznej prostoty, melodyce opartej na kilku zaledwie dźwiękach, wymianie lapidarnych motywów. Wzbogacanych pojedynczymi dźwiękami fortepianu i harfy. Jej szeroka płaszczyzna orkiestrowa rozpościera się niczym daleki horyzont, za którym toczy się ludzki los.

Kajze mi się podzioł mój synocek miły?
Pewnie go w powstaniu złe wrogi zabiły.
Wy niedobrzy ludzie, dlo Boga świętego
cemuście zabili sanocka mojego?
Zodnej jo podpory już nie byde miała,
choćby moje stare ocy wyplakała.
Choćby z mych łez gorzkich drugo Odra była,
Jesce by sanocka mi nie ozywiła.
Lezy on tam w grobie, a jo nie wiem kandy,
choć się opytuja między ludźmi wsandy.
Może nieborocek lezy kay w dołecku,
a mogłby se lygać na swoim przypiecku.
Ej, ćwierkajcie mu tam, wy ptosecki boze,
kiedy mamlicka znaleźć go nie może.
A ty, boze kwiecie, kwitnijze w około,
niech się syneczkowi choć lezy wesoło.

 

 

24 sierpnia 2019, sobota, godz. 20:00
Muzeum Śląskie
100. rocznica powstań śląskich
Iwona Sobotka – sopran
Krzysztof Penderecki – dyrygent
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej
Program:
Krzysztof Penderecki – Chaconne
Henryk Mikołaj Górecki – III Symfonia Symfonia pieśni żałosnych na sopran solo i orkiestrę op. 36

    Projekt "Rozbudowa Filharmonii Śląskiej w Katowicach" współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu XI Kultura i Dziedzictwo Kulturowe, Działania 11.2 -Rozwój oraz poprawa stanu infrastruktury kultury o znaczeniu ponadregionalnym Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013.